NEKLASIFIKOVANO – Goran Micevski
U pitanju su radovi izvedeni, tradicionalnim, analognim fotografskim postupkom čije je neupitno svojstvo beleženje određenog stanja stvari, situacija koje su se našle ispred objektiva, bilo da su režirane ili ne. Prisutnost takve vrste realnosti u fotografskoj slici, obeležene svojstvom „ to je bilo “, skopčana je sa prikazivačkom karakteristikom fotografije, njenim inherentnim konstitutivnim elementom. Unutar modernističkog projekta autokritike medija umetničkog izražavanja, koja je bila usmerena ka eliminaciji prikazivačkog i traganju za alternativnim strategijama postojanja umetničkog dela, fotografija kao takva nije mogla biti podvrgnuta redukcionističkom procesu.[1] Ona je pak na različite načine, tragajući za svojm inherentnim svojstvima, upravo kroz režim reprezentacije, u delima umetnika i fotografa od avangardnih, dvadesetih godina prošlog veka do danas, uspevala da se na nove, sveže načine poveže sa realnošću i uspostavi osobeni projekat dekonstrukcije i propitivanja sopstvenog medija. Fotografsko delovanje Gorana Micevskog svesno je važnosti ovog procesa i angažovano učestvuje u kritičkom preispitivanju fotografskog medija i njegovih kompleksnih spona sa društvom, ideologijom, sistemom umetnosti ali i ličnim intuitivnim saznanjima i otkrovenjima.
Upravo automatska, prikazivačka karakteristika fotografije, koja je bazirana na proizvodnji slike pomoću fotoaparata, u okviru izložbe Neklasifikovano daje Goranu Micevskom širok opseg za konceptualno mišljenje. Fotografska reprodukcija obuhvata dvosmislenost relacije neselektivno – selektivno. Neselektivnost se ogleda u sposobnosti fotografije da kroz automatizovanu reprezentaciju obuhvati mnoštvo pojavnih fenomena, procesa i objekata, što ovom umetniku omogućava da kroz svoje radove razvija tezu o suštinski obuhvatnoj prirodi fotografije u odnosu na druge umetničke medije. Pošavši od fotografskog rada japanskog umetnika Hiroši Sugimoto-a, koji je eksplicitno pokazao da medij fotografije, nasuprot uvreženom mišljenju, obuhvata medij filma, Goran Micevski putem radova kao što su Mindgames, Glineni golubovi, Mrtva priroda sa kanabisom, Neonska bašta, Biserno polje, Oaza i Vatromet ukazuje da fotografija, zapravo, sadrži i uspostavlja kompleksne relacije sa drugim izrazima kao što su umetničke intervencije, instalacije, land art, video i performans, posebno se osvrćući na performativnu osobenost samog fotografskog čina, naročito u radovima kao što su Crni šator i Grafiti. Fotografija, kao što je pokazala istorija, učestvuje u menjanju ideje o umetnosti, njenoj prirodi i uslovima recepcije umetničkog dela. U tom smislu naziv izložbe Neklasifikovano dobija novi značenjski legitimitet, dok se fotografisanje kao aktivnost proširuje daleko izvan trenutnog, automatizovanog snimka. Međutim, neklasifikovano ne isključuje kategoriju selektivnog, koja na svoj način fundamentalno konstituiše fotografski medij i učestvuje u upletenosti fotografije u vremenski tok njenog nastajanja, bilo da se radi o dužini ekspozicije ili pak promišljenom procesu građenja fotografske slike, koji joj prethodi. Fotografija je eksplicitno selektivna metoda, zasnovana na izboru onoga sto se snima ali njena svesna upotreba ostavlja i otvara prostor za slučaj, spontanost i proboj neselektivnog. Upravo u ovom prostoru odigravaju se događaji, kojima se mogućnosti za naknadnu recepciju i tumačenje fotografije intenzivno proširuju, kako za posmatrača tako i za samog fotografa. Zvezdano nebo, Mindgames, Neonska bašta, Crni šator kao i većina fotografija na ovoj izložbi mogu se čitati u datom ključu, dok radovi poput Putokaza i Još jednom o nečistoj savesti, indirektno upućuju na promenljivo značenje fotografija u odnosu na kontekst, na njihovu pokretljivost i stalno skretanje od trasiranog, fiksiranog smisla. Time fotografja kao označitelj, sopstvenim potencijalima istovremeno različitog klasifikovanja, može učestvovati u demaskiranju funkconisanja sistema označavanja, njihovih ideoloških premisa i uspostavljanja označenog, odnosno smisla generisanog određenim diskursom. Većina fotografija Gorana Micevskog mogu se posmatrati kao lepe slike, komentari na društvenu stvarnost, konceptualno-estetički modeli za stanje stvari u svetu, zatim, kao analiza medija i istorijsko-umetničke tradicije, ili, kao sve to zajedno, čija sinteza uključuje mnogo više. Znanje koje je potrebno određuje na koji način će se odvijati proces tumačenja ali njegov nedostatak je i poziv na dijalog, otvorenost ka novim uvidima.
Estetska dimenzija zauzima bitno mesto u fotografskoj praksi Gorana Micevskog i podrazumeva razrađenu kompoziciju, tačno određeno svetlo, svest o perspektivi. Modernistička autokritika sprovedena u fotografskom mediju vodila je ka odbacivanju klasične estetike slike ali je takođe predstavljala i zahtev za novim vidom piktorijalne svesti. Dakle, situacija je mnogo komleksnija od jednostavnog odbacivanja ili negiranja estetskog elementa u anagažovanim i društveno funkcionalnim tendencijama, zbog toga što su mogućnosti za formalnu kompoziciju u fotografiji bile same po sebi donete na istorijsku scenu evolucijom fotografskog medija upravo u kontekstu avangardne umetnosti.[2]Shvativši ovakvu dvostruku dinamiku egzistencije fotografske slike i njenih inherentnih reprezentacijskih svojstava, Goran Micevski, takođe, lično i intuitivno, oslobađa potencijal lepote u svojim fotografijama upućujući na to da uključivanje kategorije lepog ne mora imati anestezirajući efekat po osvešćeni, kritički potencijal fotografske slike, već da ona može učestvovati u građenju relevantanog modela promišljanja egzistencije.
Maida Gruden
[1]Jeff Wall, „Marks of Indifference“: Aspects of Photography in, or as, Cinceptual Art, originalno objavljeno u: Ann Goldstein and Anne Rorimer, Recondsidering the Object of Art, 1965-1975, edžh. cat, Los Angeles: Museum of Contemporary Art, 1995, 247-267, http://parsonssummerphoto.blogspot.com/2010/07/jeff-uall-marks-of-indifference.html (32-44), 32.
[2]Isto, 34.
Goran Micevski (1977) je završio Fakultet primenjenih umetnosti u Beogradu, odsek fotografija. Ključne odrednice za fotografsku praksu ovog pasioniranog putnika i šetača jesu odanost analognoj tehnici, konstantna promišljanja samog medija, kao i istraživanje odnosa fotografije i konteksta kojima se tematski bavi (umetnost, društvo, svakodnevno). Izlagao je na više grupnih i samostalnih izložbi u zemlji i inostranstvu. Micevski je dobitnik nagrada na festivalima Media Forum u okviru Moskovskog filmskog festivala, kao i nagrade na festivalu Alternative Film/Video u Beogradu.
Više o radu Gorana Micevskog: http://goranmicevski.uordpress.com/
„Fotografiji pristupam kao otvorenom polju; iako je svaka slika inicirana određenim kontekstom, posmatraču prepuštam krajnju produkciju smisla. Ovo otvara prostor za nove nesporazume (kako od aviona napraviti zvezde padalice), greške u čitanju (uputstva za upotrebu slika) ili zamenu teza (ti meni moju, ja tebi tvoju) – što mi, priznajem, pričinjava neizmerno zadovoljstvo! – ali i ozbiljnije lapsuse koji posmatrača izvode na klizav teren; katkada i u sam centar ringa, prilično daleko od najbližeg rukohvata.“