ZAMENJENI 2,1 Nikola Radić Lucati

Zamenjeni 2,1

„Rasno-biološka zaštita narodne životne snage i porodice mora biti u osnovi svake državne, društvene i privredne politike“ – program Zbora – Stevan Ivanić, komesar za socijalnu politiku i narodno zdravlje u komesarskoj vladi Milana Aćimovića.

“Zaboravljanje je …ključni faktor u izgradnji nacije“ – Ernest Renan

Tragedija političkog nasilja sadrži u sebi i ključ mehanizma koji to nasilje generiše. Isklizavanje društva iz svoje etičke ravni se često jasno prelama u naizgled malim, lokalnim dogadjajima, u kojima, igrom slučaja, dolazi do vrhunca ideološki čistog nasilja koje sa društva skida svaki trag civilizacije. Kragujevačka tragedija, jedna od mnogih tog Oktobra 1941, u sebi sadrži takav pod-dogadjaj, svoju ideološki čistu vinjetu. Rasno motivisan lov srpske državne straže i dobrovoljaca na Rome, kako bi se prikupile žrtve za razmenu izabranih taoca sa nemačkim okupatorom. Ovaj dogadjaj je sproveo Marisav Petrović, lokalni fašista, poslanik Ljotićevog “Zbora“ i komandant petog dobrovoljačkog bataljona sa svojom jedinicom, pošto su smenili lokalnu opštinsku vlast i pomogli nemačkoj kaznenoj ekspediciji da rasno i ideološki izabere žrtve za streljanje – Komuniste, radnike, simpatizere partizana, Jevreje, Rome, siromašne, seljake, decu, djake, one kojima se moglo oteti, ucenjene, one koji su im se ranije zamerali, one koje nisu poznavali, članove sopstvenih širih familija, nevine, naivne i slučajne… Ovo nabrajanje, iako kompleksno i donekle konfuzno, ipak tog dana nije bilo arbitrarno, već strukturirano dugom edukacijom i navikavanjem na šovinizam i rasizam, kao i na političko nasilje spram etnički nezaštićenih, ali i socijalno ugroženih grupa. O stepenu “normalnosti“ njihovog čina, kao i usvojenosti nacističke ideologije svedoče kako brzina kojom je akcija izvedena, tako i potpuno odsudstvo znakova pobune, stida ili saosećanja sa žrtvama od strane dobrovoljaca. Ovo upućuje na mnogo ranije sprovedenu de-senzitizaciju izvršilaca, kao i dehumanizaciju populacija žrtava.

“Tip A nazvat je evropski, a tip B azijsko-afrički. Između najčistijeg evropskog i najčistijeg azijskog tipa ima mnogo prelaza i nijansi. Da bi se to matematički izrazilo, uzet je brojni odnos između grupe A i B kao indeks, takozvani biohemijski indeks, koji je prema izloženom kod raznih naroda i rasa različan… …Po tom biohemijskom indeksu postoji dakle posebni zapadno odn. Severno-evropski tip koji inače nazivamo arijevskim, kome je sušta protivnost azijsko-afrički kod koga preovlađuje krvna grupa B. Prema tome, kada se govori o zapadno-evropskom, arijevskom tipu, ne sme se govoriti samo sa gledišta antropologije ili etnografije, nego se moraju uzeti u obzir i ova serološka ispitivanja, odn. ova biohemijska značajka…“

“Zapadno-evropski čovek – arijevska rasa postoji“ – dr Svetislav Stefanović , Vreme 1934.

Početak rasističke naučne teorije o rasama u Srbiji vezuje se za rad i članke Svetislava Stefanovića, doktora i pesnika, koji je za vreme izbeglištva 1918, u Solunu, čije su pola populacije činili Jevreji, a medju kolonijalnim trupama iz celog sveta, asistirao Dr Luduigu Hirszfeldu na serološkim istraživanjima. Stefanović je tada došao do ideje o uticaju krvi na karakteristike “ljudskih rasa“. Kasnije, u Nedićevoj Srbiji će biti odgovoran i za rad Srpske književne zadruge. U medjuratnom periodu, a posebno od 1934-te, zajedno sa Branimirom Malešom, pokušavao je nizom članaka da izdejstvuje od nemačkog zavoda za rasnu higijenu priznanje Srba kao arijevske nacije, što se konačno i dogodilo, Aprila 1945.

“…Ona su nesumnjivo utvrdila da postoje duboke rasne rezlike u pogledu krvnih grupa sa nijansnim razlikama kod raznih naroda istog tipa. Već Hiršfeld je utvrdio razlike kod pojedinih evropskih naroda, a nedavno su objavljeni i najnoviji rezultati dobiveni ispitivanjem biohemijskog indeksa kod nas po raznim krajevima Jugoslavije, koji su objavljeni u Glasniku Centralnog Higijenskog zavoda, i koji daju dosta intersantnu sliku. Biohemijski indeks (koji je kod Engleza 4,3; kod Nemaca 2,8 itd.) kod nas daje ovakve cifre: kod Beograđana 2,64 zatim Primorska banovina 2,27; Zetska 2,25; Dunavska 2,21; Vardarska 2,02; Moravska 1,95; Drinska 1,92; Savska 1,77; Dravska 1,61; Vrbaska 1,29. Prosečni naš indeks 2,01, dakle još uvek u evropskom tipi. Postoji dakle na osnovu biohemijskog indeksa, zapadno-evropska odnosno arijevska rasa što je u ovom pogledu od osobite važnosti, to je, da je taj krvni karakter nepromenljiv i stalan, i da je bitan, jer je vezan za krv, za najglavniji životni sok ljudskog organizma, za glavnog nosioca životnih funkcija njegovih…“

“Zapadno-evropski čovek – arijevska rasa postoji“ – dr Svetislav Stefanović , Vreme 1934.

Vrhunac izmicanja iz etičke ravni dostiže se ipak na simboličkom i para-religijskom nivou, pre svega Velimirovićevim afirmativnim dovođenjem Svetog Save i Hitlera u istu ravan 1934-te, ne obrativši pažnju da time nije samo uveo Hitlera na religijsku ravan, nego je priznanjem sekularizovane nacističke “vere“ u vođu, de-facto zamenio etiku hrišćanstva i Svetog Save.

“Ipak se mora odati poštovanje sadašnjem nemačkom Vođi, koji je kao prost zanatlija i čovek iz naroda uvideo da je nacionalizam bez vere jedna anomalija, jedan hladan i nesiguran mehanizam. I evo u XX veku on je došao na ideju Svetoga Save, i kao laik poduzeo je u svom narodu onaj najvažniji posao, koji priliči jedino svetitelju, geniju i heroju.“

(Velimirović, 2001, str. 36)

U kvazi-naučnoj, ali ipak veoma javnoj formi, Velimirović je dobio svojevrsnu potvrdu Malešovim pokušajem dokazivanja arijevske rasne pripadnosti Srba analizom morfoloških karakteristika glave i lica Svetog Save na osnovu freske iz Mileševe, (slikane pre vizantizacije crta lica na freskama), lombrozovskim, policijsko-forenzičkim metodom preko “odlika leša“. (Rasno poreklo Svetoga Save, Branimir Maleš, 1939). Ovakav utilitarni pristup pitanjima statusa verske i svetinje, a zapravo etičkog centra jednog tradicionalnog i pretežno religioznog društva će direktno uticati na brzinu i masovnost napuštanja tradicionalnih vrednosti sa prvim udarima krize i sloma 1941.

“Pre svega, dakle, treba sačuvati psihičke oblike, jer one su u stvari bitno narodne, a zatim treba odstraniti nesposobne za život, proizvod bolesti i degeneracije, neizlečivo bolesne, pa ma kojoj rasi pripadale takve nasledno opterećene osobe. Treba omogućiti potomstvo zdravih roditelja i telesno i duševno, naročito potomstvo rasno čistih tipova i sa većom telesnom i duševnom harmonijom. I ne dozvoliti da se razviju pojedinci i generacije biološki i karakterno slabije vrednosti. To mora da je najsvetiji cilj jednog svesnog naroda. Jer je u tome neprekidna biološka borba koju vodi svaki narod, svaka nacija, bio toga svestan ili ne“ (Maleš, 1936).

Proces rehabilitacije podrazumeva zaboravljanje indukovano političkom i ekonomskom motivacijom za rekonstrukciju fašizma kao ekonomski efikasnog modela upravljanja bez socijalne odgovornosti. Zaboravljanje se ne sprovodi brisanjem, već zamenom narativa, sličnog sadržaja, sa izmenjenim etičkim sudom koji u pravilu počinioca promoviše u žrtvu. Takva rehabilitacija pre svega ukida aurtonomnost pravnog i etičkog sistema relativizacijom značaja zločina, kao i samog sudskog procesa. Politička odluka se čini već unapred donetom, čineći rehabilitacije domaćih zločinaca i kolaboracionističke vlasti političkim činom države koja “aktivnim nečinjenjem“, baš kao i 1930-tih, toleriše i kristi novi rast fašizma. Ova neumitna sigurnost oslobađajućih presuda nije ništa drugo do ogledalo u kome se inverzno ponavlja izvesnost i neopozivost samih zločina.

POTOMAK
dr Svetislav Stefanović

Ja sam potomak tih buntovnih rasa,

što ih život pljačka, što ih nebo kune,

što pune groblja u kojima trune

sva patnja ljudska neznana bez glasa.

Često u bolu bez utehe spasa

u tupoj noći iznenada mi sune

i na dušu k’o teški oblak grune,

gromovit tresak beskrajnih talasa.

Krik mučenika, žrtava, robova,

nečuven tutanj bezbrojnih grobova

što mazdu traže od nebesa zlobnih!

I plamen sukće s glomača strahobnih,

dok gle, spram njega pokoljenja gaze

kosovskom krvlju prskane Večne Staze.

Izvori:

Savremenici fašizma-Olivera Milosavljević,

Potiskivanje i poricanje antisemitizma

Sećanje na vladiku Nikolaja Velimirovića

u savremenoj srpskoj pravoslavnoj kulturi-Jovan Byford,

Eugenika kao ideološki sastojak fašizma u Srbiji 1930-ih godina XX veka – Ilija Malović

Kadrovi iz filma “Biće skoro propast sveta“ – Aleksandar Saša Petrović

Nikola Radić Lucati, likovni umetnik, postdiplomac akademija u Beogradu i Jerusalimu, preavao medijsku umetnost na Bezalel akademiji umetnosti u Jerusalimu, fotografiju na Kamera Obskura (Camera Obscura) i Kališer(Kalisher) koledžima u Tel Avivu. Redovno izlaže, mnoge od svojih izložbi je posvetio ideji prava manjina na interpretaciju i reprezentaciju sopstvane istorije.

Među novijim izložbama su:

„Nedovoljnost“, 2015 – o investicionoj politici u post genocidnom ekonomskom prostoru, na izložbi „Rezolucija 827“, Stedelijk Museum Buro Amsterdam

„Kondenzat“, 2014 – o posledicama projekta „Južni tok“, na izložbi „Nevidljivo nasilje“, u MSU Beograd, ARTIUM Vitoria Gasetiz i Salzburger Kunstverein.

“Skupna boravišta“, 2013 – u UK Parobrod, o ulozi Kraljevine Jugoslavije u stradanju “Kladovskog transporta“.

“Predvidljivi ishodi“ 2012 – o istoriji arhitekture Beograda kao dela politike totalitarnih ideologija – izložena na “Europe. South East – Recorded Memories“ Muzej Fotografije Braunschueig, i drugde, u organizaciji Goethe instituta, deo rada izložen na konferenciji o Starom Sajmištu HBoell fondacije u “Domu Vojske“, Beograd,

“Groznica – numizmatička vrednost“ 2013 – na “Vot ken you mach“ izložbi u Kunsthaus Dresden, i u MWW Wroclau, o uklanjanju dokaza o zločinima okupatora 1944 u Beogradu, zasnovano na istraživanju Dr Milovana Pisarija,

“Zapis“ 2012 – o masakru Jevreja u Rakovici 1941, u KC Grad, Beograd, zasnovano na istraživanju Dr. Milovana Pisarija,

“Rusalka“ 2012 – sa Rafalom Jakubovičem, UBSM galerija, Beograd – o kulturnim i mitološkim korenima odnosa savremene kulture i komemoracije Holokausta,

“Das Seine – Forschungsprojekt“ 2011 – sa Rafalom Jakubovičem, Piekary galerija, Poznan, Kunsthaus Dresden, i u MWW Wroclau – o ulozi arhitekata u završetku arhitekture humanističkog modernizma u Izraelu i Jugoslaviji.

Javno aktivan, piše i predaje o pitanjima medijske reprezentacije manjina, (saradnik Romskog edukativnog kreativnog centra, podržanog od Rosa Ludžemburg fondacije), izlagač i učesnik na konferenciji Heinrich Boell fondacije o Starom Sajmištu, predavao o “Reprezentacijama Holokausta“ u KC Redž, i zajedno sa Dr Milovanom Pisarijem o “ Političkoj upotrebi prošlosti – istorijskom revizionizmu u post-jugoslovenskom prostoru“ – u Novom Sadu, na simpozijumu u organizaciji AKO – Alternativne kulturne organizacije, Predavanje “O istoriji okupacionog sistema logora u Beogradu“ na Julius Paltiels seminaru, Trondhajm, sa “Grupom 484″, KC Redž, Beograd. 2014 – Program predavanja i radionaica “Fotografija i arhitektonska artikulacija memorijalnog prostora“ na DIA – Dessau Insttute of Architecture i “Projekcije rasne i društvene depolitizacije manjina u Srbiji“, Romski edukativni kreativni centar.

uuu.nikolaradiclucati.comhttp://dasseine.tumblr.com/