Dragan Pešić – fotografije
19. 04. 2019.

Kontakt galerija i Galerija SKC u 20:00
Izložba i promocija monografije Dragan Pešić – fotografije

 

O radovima i knjizi govoriće Miroslav Karić, istoričar umetnosti, Đorđe Odanović, profesor fotografije i Ivan Arsenijević, urednik likovnog programa SKC.

 

Otvorenost i potencijali medija u analitičkom i kritičkom propitivanju jezika i prirode same umetnosti i u tom kontekstu novo razumevanje fotografije  koja traži aktivnog/angažovanog posmatrača u dekodiranju njenih sadržaja/poruka Pešić je brzo usvojio kao pravac svojih interesovanja u umetnosti. Konceptualna istraživanja slike prisutna su već u nekim ranim pojedinačnim radovima a naročito u potonjim serijama kao što su „Levitacije“ i „Crtanje pomoću svetlosti“ koje su definisale tematske i problemske fokuse i uspostavile već prepoznatljiv pristup  u pažljivom izboru motiva, analiziranju i režimima njihovih snimanja pre konačnog transponovanja u fotografsku sliku. Opštim nazivom „Levitacije“ Pešić označava niz eksperimenata gde fotografisanim prizorom dominira mekani/tekstilni predmet koji autor baca u vazduh i zatim beleži  kratkom ekspozicijom u slobodnom padu što za krajni rezultat/efekat ima lebdeći/levitirajući objekat najčešće kontrastiran nekom prirodnom ambijentu. Izdvajajući predmete iz uobičajenih konteksta ili situacija u kojima bismo ih prepoznavali, određujući im specifičnim kretanjem uzleta i pada apstraktni oblik, Pešić registrovanjem njihovih događanja u trenutku, inače, neuhvatljivim za ljudsko oko, nastoji da sliku pojavnog/predmetnog sveta okarakteriše zapravo našim doživljavanjem istog odnosno u procesima stalnih uodonošavanja čulno opažajnog sa psihološko emotivnim stanjima. U daljoj razradi ove ideje autor radi na grupi fotografija u kojima ponavlja sličan postupak sa bacanjem predmeta s tim što ovaj put uvodi ogledalo kao važan gradivni i konceptualni element u kreiranju finalnog snimka.

 

Preokretom, u ovom slučaju, prostornih dešavanja ispred i iza kamere, (de)konstruisanjem slike u slici Pešić stvara svojevrsnu optičku igru kojoj će se, varijacijama primenjenog postupka u upotrebi efekata reflektivnih površina, vraćati i u nekim kasnijim vizuelnim istraživanjima.

 

Serija fotografija „Crtanje pomoću svetlosti” donosi izvesne promene, najpre u postupku gde autor više nije iza kamere već u centru posmatračeve pažnje, dok u mraku na oronulim fasadama i zidnim površinama svetlosnim izvorom baterijske lampe izvodi akciju iscrtavanja geometrijskih formi (krug, spirala, pravougaonik), registrujući ih dugom ekspozicijom. Nastali oblici tako fenomen svetla u osnovi imaju i kao tehničko svojstvo i proceduralni aspekt samog medija, ali i kao medij per se, dok je gestulanost u funkciji simboličkog sprovođenja veze duhovnog i fizičkog/telesnog, evociranja, kako kaže umetnik, svetlosti u metafizičkom smislu reči, koji se tumači simbolom jedne unutrašnje istine. Još jedna novina u Pešićevom radu dolazi sa serijalom “Zahvatanje prostora” u kojem, za razliku od ranijeg postupka odnosno niza pripremnih i kontrolisanih radnji pre i tokom fotografisanja, akcenat stavlja na istraživanje spontanih ishoda primene različitih tehničkih mogućnosti medija.

 

Pomicanje od realnog, nestabilnost prizora, posmatrača suočava sa projekcijom gotovo snolikih, nesvesnih sadržaja, a svojevrsno psihološko sondiranje prostora Pešić u pojedinim prilikama izlaganja ovih fotografija dodatno interpretira kraćim pratećim tekstulanim opservacijama o fotografisanim motivima, senzibilirajući njihovu pojavnost i čulnu iskustvenost kroz metaforička značenja. Draganova interesovanja za usložnjeno polje percepcije, za odraze promenljivih slika stvarnosti kontinuirana su i nastavljaju se sa jednom od kasnijih foto serija u kojoj će eksperimentisanjem sa duplom ekspozicijom udvajanjem, preklapanjem, suprotstavljanjem istih prizora kreirati vizuelne predstave začudnih sadržaja. Dupliciranja ili multipliciranja modela i predmeta Pešić ima za idejno polazište i u “Parovima” poslednjoj grupi fotografija na kojoj je radio, baveći se sferom destabilisanog realnog kroz artificijelno u nizu aranžiranih scena i režiranih situacija u kojima su glavni akteri, lutke, zabeleženi u simulaciji života i odnosa imanentnog svetu ljudi.  Bio je to pre svega odgovor i Pešićevo promišljanje o pojavi i sve većem preimućstvu digitalne slike, njenim uticajima, proširenjima, menjanjima, inače nepreglednog i kontaminiranog prostora vizuelnog.

 

Miroslav Karić,  „U slavu fotografije“, izvod iz teksta

 

 

Dragan Pešić je rođen u Kraljevu (1947 – 2006). Završio je Mašinski fakulet u Beogradu. Učio je fotografiju u ateljeu oca Borisava, a docnije nastavio samostalno kao član Foto kluba „Elektromašinac” u Beogradu. Zvanje majstora fotografije Foto-saveza Jugoslavije je dobio 1985. Bio je član Sekcije umetnika fotografije ULUPDS-a, i Sekcije proširenih medija ULUS-a. Održao je preko 50 samostalnih izložbi (u Beogradu više puta, Novom Sadu, Zagrebu, Kragujevcu, Mariboru, Nišu, Čačku, Vranju, Požarevcu, Sremskoj Mitrovici, Rumi, Kraljevu, Trsteniku). Izlagao je na preko sto grupnih izložbi u zemlji i inostranstvu (Francuska, Austrija, Italija, Španija, SAD, Brazil) i dobio preko pedeset značajnih nagrada i priznanja (1979 – Otkupna nagrada za polaroid fotografiju na Bijenalu eksperimentalne fotografije „Koštabona 79″, Piran, Slovenija, 1980 – Grand pri „Zlatno oko“, Novi Sad, 1982 – Otkupna nagrada za fotografiju „Beograd – inspiracija umetnika“, 1984 – Otkup fotografije na XVII Majskoj izložbi ULUPUDS-a, 1995 – Godišnja nagrada ULUPUDS-a za izložbu fotografija u Galeriji grafičkog kolektiva, Beograd). Više puta uvrštavan u selekcije savremene srpske i jugoslovenske fotografije moderne orijentacije. O njegovom stvaralaštvu pisali su mnogobrojni likovni kritičari i istoričari umetnosti: Milena Marjanović, Lidija Merenik, Dušan Đokić, Aleksander Bassin, Aleksandar Bogojević. Kao profesor fotografije delovao od 1997. godine  i predavao crno-belu fotografiju na Akademiji umetnosti u Beogradu. Radovi mu se nalaze u javnim i privatnim kolekcijama (Muzej savremene umetnosti u Beogradu, Akademija umetnosti u Beogradu).

 

Samostalne izložbe – izbor:

1980. Galerija 73, Beograd
1981. Salon foto kluba Zagreb, Hrvatska
1982. Galerija Doma kulture „Studentski grad“, Novi Beograd
1983. Salon fotografije, Beograd
1983. Mali likovni salon, Narodni muzej Kragujevac
1984. Galerija Singidunum, Beograd,
1985. Rastavni salon Rotovž, Maribor, Slovenija
1986. Galerija savremene likovne umetnosti Niš – Salon 77, Niš
1986. Likovni salon Doma kulture Čačak
1987. Salon muzeja primenjene umetnosti, Beograd
1989. Zavičajni muzej, Ruma
1995. Galerija Grafički kolektiv, Beograd
2001. Likovna galerija Kulturnog centra Beograda, Beograd
2002. Likovna galerija Lazar Lazarević, Sremska Mitrovica
2005. Galerija likovnih umetnika Vladimir Maržik, Kraljevo

 

Kolektivne izložbe – izbor:

1978. XXI Jugoslovenska izložba fotografija, Novi Sad
1979. „Teme u funkcije medija fotografije“, Muzej savremene umetnosti, Beograd
1979. 1981/82/ 83/ 85/ 88 i 1989. – Oktobarski salon likovnih i primenjenih umetnosti Srbije, Beograd
1979. i 1983. II i IV međunarodni bijenale eksperimentalne fotografije „Koštabona“ Piran, Slovenija
1980. „Mali formati“ Varšava, Poljska
1981. Međunarodna izložba fotografije „Puyallup“, Vašington, SAD
1982. Međunarodna izložba fotografije i grafike „Arteder“, Bilbao, Španija
1982/84/86/ i 1994. „Beograd – inspiracija umetnika“, Galerija kulturnog centra, Beograd
1982/83. 24. i 25. „Zlatno pero Beograda“, galerija Cvijeta Zuzorić, Beograd
1982/83. „Neki aspekti savremene jugoslovenske fotografije“, Srećna galerija SKC Beograd, Galerija „Open Eye“ Liverpul, galerija „Forum Stadpark“ Grac, Salon muzeja savremene umetnosti, Beograd
1982/83. „Ars et animalia“, Galerija 73 Beograd, Galerija „Olga Petrov“ u Pančevu, Likovni salon Doma kulture u Čačku
1984. „Kritičari su izabrali“, Kulturni centar Beograda
1984. „Savremena Jugoslovenska fotografija“, Jugoslovenski kulturni centar u Parizu
1983/84. „Mail Art“, Premonte, Vinipeg, Đenova, Tokio, Kalgari, Firenca
1984. „Srpska fotografija danas“, Budimpešta, Mađarska
1989. „Neki aspekti savremene jugoslovenske fotografije“, Univerzitet Kornel, Itaka, Njujork, SAD
1989. „Izbor 89, Prostori nove narativnosti“, Galerija Cvijeta Zuzoruć, Beograd
1989. Osmi internacionalni salon fotografije, Santos, Brazil
1991. „Fotografija kod Srba“, Srpska akademija nauka i umetnosti, Beograd
1993. „EH TEMRO“, Galerija centralnog kluba Vojske Jugoslavije, Beograd
1993. „Gledajući fotografije“, Muzej savremene umetnosti, Beograd
1994. „1982-1994. retrospektiva Beograd inspiracija umetnika“, Likovna galerija kulturnog centra Beograda
1996. „Instalacija sa fotografijom“, (zajednički rad sa G. Kaljalović) Trijenale jugoslovenske skulpture, Savremena galerija, Pančevo
1996/97. „Svetlosti, odsjaji, memorije“ Galerija Jugoslovenskog kulturnog centra, Pariz i Salon muzeja savremene umetnosti, Beograd
1997. „Znaci života“, Paviljon Veljković, Beograd
1998. „Nova – F“, Muzej savremene umetnosti Beograd
2002. „Gomila (Prebrojavanje)“, fotografski performans, galerija Cvijeta Zuzorić, Beograd
2002. YU Foto Art, pogled na savremenu fotografsku produkciju SCG, Galerija Muzeja istorije Jugoslavije, Beograd – Podgorica – Budimpešta
2004. „Aprilski susreti“ izložba fotografija iz automata, Velika galerija SKC
(S. Timotijević)
2005. Jesenja izložba ULUS-a, galerija Cvijeta Zuzorić, Beograd
2010/11. „Biseri srpske fotografije – Drugi deo“, Beograd, Aranđelovac, Leskovac
2014. Trideset fotografija iz kolekcije Centra za fotografiju, Narodni muzej Kruševac